Police Bharti Practice

वर्णमाला व त्याचे प्रकार वर्णमाला तोंडावाटे निघणार्‍या मूलध्वनीला वर्ण असे म्हणतात. बोलतांना आपले मूलध्वनी हवेत विरू नयेत म्हणून आपण लिहून ठेवतो. ज्या सांकेतिक खुणांनी आपण मूलध्वनी लिहून ठेवतो त्या संकेतिक खुणेला ध्वनीचिन्हे किंवा अक्षर असे म्हणतात. अक्षर म्हणजे नष्ट न होणारे. मराठी भाषेत एकूण 48 वर्ण आहेत. या वर्णाच्या मालीकेलाच वर्णमाला किंवा मुळाक्षरे असे म्हणतात. अ, आ, इ, ई, उ, ऊ, ऋ, लू, ए, ऐ, ओ, औ, अं, अ:  क, ख, ग, घ, ङ, च, छ, ज, झ, त्र, ट, ठ, ड, ढ, ण, त, थ, द, ध, न, प, फ, ब, भ, म, य, र, ल, व, श, ष, स, ह, ळ मराठीत एकूण 48 वर्ण आहेत. स्वर स्वरादी व्यंजन 1. स्वर  : ज्या वर्णाचा उच्चार कंठातील कोणत्याही अवयवाचे सहाय्य न घेता होतो, त्या वर्णांना  स्वर  असे म्हणतात. वर्णामुळे स्वर हे पूर्ण उच्चाराची मानली जातात. मराठी भाषेत अ, आ, इ, ई, उ, ऊ, ऋ, लू, ए, ऐ, ओ, औ असे एकूण बारा स्वर आहेत. वरील स्वरांचे एकूण तीन प्रकार पडतात. र्‍हस्व स्वर, दीर्घ स्वर, संयुक्त स्वर 1. र्‍हस्व स्वर : ज्या स्वरांचा उच्चार करण्यास कमी वेळ लागतो त्या स्व...

प्रयोग व त्याचे प्रकार  प्रयोग व त्याचे प्रकार वाक्यातील कर्ता, कर्म, व क्रियापद यांच्या परस्पर संबंधाला प्रयोग असे म्हणतात. मराठीत प्रयोगाचे तीन प्रकार पडतात . कर्तरी प्रयोग कर्मणी प्रयोग भावे प्रयोग      1. कर्तरी प्रयोग जेव्हा क्रियापदाचे रूप हे कर्त्याच्या लिंग किवा वाचनानुसार बदलत असेल तर त्या प्रयोगास  कर्तरी प्रयोग (Active Voice) असे म्हणतात. उदा . तो चित्र काढतो. (कर्ता- पुल्लिंगी) ती चित्र काढते. (कर्ता- लिंग) ते चित्र काढतात. (कर्ता- वचन) कर्तरी प्रयोगाचे दोन उपप्रकार पडतात. 1. सकर्मक कर्तरी प्रयोग 2. अकर्मक कर्तरी प्रयोग 1. सकर्मक कर्तरी प्रयोग : ज्या कर्तरी प्रयोगाच्या वाक्यात कर्म आलेले असेल तेव्हा त्यास  सकर्मक कर्तरी प्रयोग  असे म्हणतात. उदा . राम आंबा खातो. सीता आंबा खाते. (लिंग) ते आंबा खातात. (वचन) 2. अकर्मक कर्तरी प्रयोग : ज्या कर्तरी प्रयोगाच्या वाक्यात जेव्हा कर्म आलेले नसते तेव्हा त्यास   अकर्मक कर्तरी प्रयोग  असे म्हणतात. उदा . राम पडला सिता पडली (लिंग) ते पड...

लिंग व त्याचे प्रकार लिंग विचार नामाच्या रूपावरुन एखादी वस्तु वास्तविक अगर काल्पनिक पुरुषजातीची आहे की, स्त्रीजातीची आहे की, दोन्हीपैकी कोणत्याच जातीची नाही असे ज्यावरून कळते  त्याला त्याचे लिंग असे म्हणतात. मराठी भाषेत लिंगाचे तीन प्रकार पडतात. 1. पुल्लिंगी      2. स्त्रीलिंगी       3. नपुसकलिंगी   पुल्लिंगी  : मुलगा, शिक्षक, घोडा, चिमणा, सूर्य, चंद्र, सागर, दगड, कागद, पंखा इ.   स्त्रीलिंगी  : मुलगी, शिक्षिका, घोडी, चिमणी, खुर्ची, शाळा, नदी, वही, खिडकी, इमारत, पाटी इ.  नपुंसकलिंगी  : पुस्तक, घर, वासरू, पाखरू, लेकरू, झाड, शहर, घड्याळ, वाहन इ. लिंग भेदामुळे नामांच्या रूपात होणारे बदल नियम : 1 ‘अ’ कारान्त पुल्लिंगी प्राणीवाचक नामांचे स्त्रीलिंगी रूप ‘ई’ कारान्त होते व त्याचे नपुसकलिंगी ‘ए’ कारान्त होते. मुलगा – मुलगी – मूलगे पोरगा – पोरगी – पोरगे कुत्रा – कुत्री – कुत्रे नियम : 2 काही प्राणीवाचक पुल्लिंग नामांना ईन प्रत्यय लागून त्यांचे स्त्रीलिंगी रूप होतात .  सुतार – सुतरीन माळी...

वचन व त्याचे प्रकार   वचन विचार नामावरून जसे त्याचे लिंग समजते त्या नामाने दर्शवलेली वस्तु एक आहे की त्या वस्तु एकाहून अधिक आहेत हे ही कळते. नामाच्या ठिकाणी संख्या सुचविण्याचा जो एक धर्म आहे त्याला  वचन  असे म्हणतात. मराठीत दोन वचणे आहेत. एकवचन अनेकवचन प्रयोग व त्याचे प्रकार अ. पुल्लिंगी नामाचे अनेक वचन नियम : 1. ‘आ’ कारान्त पुल्लिंगी नामाचे अनेक वचन ‘ए’ कारान्त होते. उदा : 1. मुलगा – मुलगे 2. घोडा – घोडे 3. ससा – ससे 4. आंबा – आंबे 5. कोंबडा – कोंबडे 6. कुत्रा – कुत्रे 7. रस्ता – रस्ते 8. बगळा – बगळे नियम : 2. ‘आ’ कारान्त शिवाय इतर सर्व पुल्लिंगी नामाचे रुपे दोन्ही वचनात सारखीच असतात.  उदा : 1. देव – देव 2. कवी – कवी 3. न्हावी – न्हावी 4. लाडू – लाडू 5. उंदीर – उंदीर 6. तेली – तेली ब . स्त्रीलिंगी नामाचे अनेकवचन नियम : 1. ‘अ’ कारान्त स्त्रीलिंगी नामाचे अनेकवचन केव्हा ‘आ’ कारान्त तर केव्हा ‘ई’ कारान्त होते .  उदा : 1. वेळ – वेळा 2. चूक – चुका 3. केळ – केळी 4. चूल – चुली 5. वीट – वीटा ...

वाक्य व त्याचे प्रकार वाक्य : प्रत्येक वाक्य शब्दाचे बनलेले असते. वाक्य म्हणजे अर्थपूर्ण शब्दाचा समूह होय. वाक्यात केवळ शब्दाची रचना करून चालत नाहीत तर, ती अर्थपूर्ण शब्दाची रचना असावयास पाहिजे तेव्हाच ते वाक्य होऊ शकते. वाक्याचा अर्थ स्पष्ट कळण्याकरीता वाक्यात आलेल्या प्रत्येक शब्दाचा (पदाचा) परस्परांशी संबंध काय हे कळणे महत्वाचे असते. प्रत्येक वाक्यात कर्ता व क्रियापद हे महत्वपूर्ण भाग मानले जातात. जर क्रियापद सकर्मक असेल तर त्या वाक्यातील कर्म हे तिसरा महत्वाचा भाग मानला जातो. या तीन शब्दाबरोबर वाक्यामध्ये विशेषण, क्रियाविशेषण, शब्दयोगी अव्यये, उभयान्वयी अव्यये, केवलप्रयोगी अव्यये आणि विधानपूरक इत्यादी शब्द येतात. वाक्यात येणारा प्रत्येक शब्दाचा परस्परांशी काहीतरी संबंध जोडलेला असतो. वाक्यातील या शब्दाच्या संबंधातून आपल्याला वाक्याचा पूर्ण अर्थ कळतो. वाक्याची रचना –   वाक्यात येणारे शब्द कोणत्या क्रमाने यावेत याबाबत असा कोणताही नियम नाही; तथापि वाक्यातील शब्द विभक्तीच्या अनुक्रमाने यावेत व एखाद्या शब्दाशी निकट संबंध दर्शविणारे शब्द त्या शब्दाजवळच असावेत असा...